Figuur: stemaantallen van de beste zes Bessensapfilmpjes in de periode 7 tot 25 maart 2013 met een duidelijk ander stemverloop voor het winnende filmpje van het Erasmus MC (EMC)

Deze maand heb ik meegedaan aan de filmwedstrijd Bessensap van NWO. In deze competitie konden onderzoekers een filmpje van 1 minuut insturen. NWO zou de filmpjes aan journalisten en andere belangstellenden laten zien. Zij zouden dan de beste vijf filmpjes kiezen en die vijf konden een prijs winnen. Ik achtte mijn kansen op een prijs niet zo groot maar deze competitie leek mij wel een mooie gelegenheid om mijn onderzoek onder een groter publiek bekend te maken.

Ik was verbaasd toen na het verstrijken van de deadline bleek dat de populariteit van de 41 inzendingen zou worden gemeten via YouTubelikes. Zo ging de wedstrijd niet meer over wie het meest relevante onderzoek had gedaan maar over wie de meeste vriendjes had die wilden stemmen. Kennelijk was de organisatie ook niet bekend met het bestaan van websites als BuyYoutubeLikes.com, waar je voor een paar dollar zoveel likes kon kopen als je wilde.

Een groot gemis bij de competitie was een overzicht van de tussenstand. Het leek er niet op dat NWO deze zou aanbieden en ook via YouTube was er niet snel een overzicht te krijgen. Ik heb daarom zelf een programma geschreven dat de stemaantallen ophaalde van YouTube en deze overzichtelijk op 1 webpagina plaatste: ifarm.nl/bessensap2013. De overzichten werden eens per vier uur gemaakt. Met het oog op mogelijke fraude heb ik alle tussenstanden bewaard op de website.

De eerste week van de competitie gebeurde er niet veel bijzonders. Maar in week twee was het mis. Het filmpje van het Erasmus MC (EMC) steeg op 14/15 maart in 24 uur van 46 naar 906 likes, een aantal dat bijna drie keer zo hoog was als het filmpje dat tot dat moment aan de leiding stond. Had dit filmpje misschien de landelijke media gehaald?

Figuur: Tussenstand filmwedstrijd Bessensap op vrijdag 15 maart 2013 16:00. Het filmpje “DNA Code” van het Erasmus MC heeft 50% meer likes dan views.

Het vreemde aan de stijging van het EMC-filmpje was dat het aantal views, het aantal keren dat het filmpje was bekeken, niet evenredig meesteeg. Aan het begin van de stijging op 14 maart 16:00, stond het filmpje op 46 likes en 431 views. 24 uur later stond het op 906 likes en 608 views. Het filmpje was in de tussentijd 177 keer bekeken en had 860 nieuwe likes gekregen. Raar.

Deze statistieken kunnen volgens mij op twee manieren worden verklaard. Ten eerste zouden de likes kunnen zijn gegeven door computersoftware waardoor het filmpje niet geladen en dus niet bekeken werd. Ten tweede zouden de likes kunnen zijn gegeven door mensen die op de like-knop hebben gedrukt binnen enkele seconden na het starten van het filmpje en daarna onmiddellijk de pagina hebben verlaten. Dan wordt waarschijnlijk het bekijken van het filmpje niet geteld.

Beide manieren van uitleg wijzen op stemmen die van 1 persoon afkomstig zijn. Dat iemand meerdere keren op hetzelfde filmpje stemt, is bij dit type competitie moeilijk te voorkomen. Maar als het zoals in dit geval gaat om vele honderden stemmen van 1 persoon dan is dat wel een ernstige vervalsing van de competitieuitslag.

Wie verantwoordelijk is voor de extra stemmen, is moeilijk na te gaan. Iedereen kan op websites als de eerder genoemde BuyYoutubeLikes.com likes kopen voor een willekeurig filmpje, ook als je deze niet zelf op YouTube hebt geplaatst. Het is mogelijk dat de extra likes zijn besteld buiten medeweten van de onderzoeker die verantwoordelijk is voor het filmpje. Maar het maakt niet uit wie het gedaan heeft. Het zou netjes zijn als iemand die dit overkomt zijn inzending zou terugtrekken om ervoor te zorgen dat de competitie eerlijk blijft.

De stijging van het aantal likes van het EMC-filmpje is na klachten bij YouTube gestopt. Maar de verworven likes zijn grotendeels blijven staan. De andere filmpjes konden het gat met dit filmpje niet overbruggen en het filmpje is op de eerste plaats blijven staan. NWO heeft het filmpje inmiddels een prijs toegekend. Zij hebben ook geconstateerd dat er vreemde dingen zijn gebeurd bij het filmpje maar zij konden vals spel niet bewijzen. Ik vind dit vooral jammer voor het filmpje dat nu zesde werd en dat hierdoor een welverdiende prijs misloopt.

Wat hebben we nu geleerd van deze episode? Dat YouTubelikes geen ideale manier zijn om de populariteit van filmpjes te meten? Maar dat wist ik al. Gelukkig zijn ze er bij NWO inmiddels ook achter. Dat vals spel loont? Maar dat is iets wat ik niet wil leren.

Het filmpje van 1 minuut doet mee in de Bessensapcompetitie van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek. Aan de meest populaire filmpjes wordt een prijs toegekend: een verfilming van het gepresenteerde onderzoek door een professionele filmmaker. Er zijn vijf van deze prijzen voor de vijf filmpjes die op YouTube de meeste likes verzamelen.

Hier is mijn filmpje:

Als je het filmpje leuk vindt dan kan je dat aangeven door bij het filmpje op het plaatje met de duim omhoog te klikken. Hiervoor moet je het filmpje op YouTube bekijken en moet je zijn ingelogd op Gmail, Google+, Picasa of YouTube.

Je kan ook een kijkje nemen op de Twitterzoekwebsite: http://twiqs.nl/ Daar kan je opzoeken wanneer en waar bepaalde woorden werden gebruikt op Twitter, met welke woorden ze samen voorkwamen en wie ze gebruikten.

Trouwartikel met interview

De vraag is natuurlijk of deze geheugentechnieken bruikbaar zijn bij een pubquiz. Dat is niet zonder meer vast te stellen want de geheugenkampioenen zijn vooral gericht op het snel leren van rijtjes van willekeurige informatie. Toch staat er wel een nuttige pubquiztip in het boek: het menselijk brein is sterk het onthouden van structuur en plaatjes. Als het je lukt om de willekeurige feitjes van de pubquiz met elkaar te verbinden en te visualiseren dan zou dat tot betere pubquizscores moeten leiden.

Tabel: aantal medailles van 2008 en 2012 met het aantal medailles op een dag en het totaal aantal medailles aan het einde van een dag. 1-2-3 (6) staat voor 1 gouden, 2 zilveren en 3 bronzen medailles, en een totaal van 6.

Zondag 12 augustus 2012: na een matige eerste week heeft Nederland in de tweede week toch het aantal medailles van Peking in 2008 ingehaald: 20-16. Wat betreft het aantal medailles zijn dit de op-twee-na beste Zomerspelen voor Nederland na 2000 (25) en 2004 (22). Wat betreft het aantal gouden medailles zijn dit de op-drie-na beste Zomerspelen, na opnieuw 2000 (12-9-4), 2008 (7-5-4) en 1928 (6-9-4). Goed gedaan!

Donderdag 9 augustus 2012: dankzij de zilveren medaille van Adelinde Cornelissen bij de dressuur, is het aantal van 16 medialles van 2008 geëvenaard. De hockeydames zullen in ieder geval voor nog een medaille zorgen. Op naar het aantal van 2004 (22:4-9-9)!

Dinsdag 7 augustus 2012: dankzij een spectaculair aantal van vier medailles op 1 dag (voor het eerst sinds 22 augustus 2004) ligt Nederland 1 medaille voor op het schema van 2008.

Resultaten: dinsdag: windsurfen (Van Rijselberghe:1), dressuur (team:3), rekstok (Zonderland:1) en keirin (Mulder:3); woensdag: springen (Schröder:2); donderdag: dressuur (Cornelissen:2), 200m (Martina:5) en beachvolleybal (Nummerdor/Schuil:4); vrijdag: zeilen (Westerhof/Berkhout:3), BMX (Smulders:3) en hockey (dames:1). Zaterdag: hockey (heren:2).

Twee weken geleden bedacht ik een oplossing: sommige gebruikers plaatsen hun geboortejaar in hun Twitternaam, bijvoorbeeld @alex67 of @alex1967. Dat doet zeker niet iedereen maar in mijn Twittercorpus vond ik toch al 17 duizend namen die eindigen op 19XX of 200X. Met deze namen kan je een bevolkingspiramide maken die kan worden vergeleken met de leeftijdsopbouw van Nederland (volgens het CBS):

Links staat de leeftijdsopbouw in Nederland en rechts die van de Twittergebruikers met berichten in het Nederlands. Opvallend is dat op Twitter gemiddeld veel meer jonge mensen zitten: bijna 83% is jonger dan 40 jaar terwijl 51% van Nederland ouder is dan 40 jaar. Het is geen verrassend resultaat maar het is mooi om dit eens bevestigd te zien met cijfers.

Het plaatje komt uit een presentatie die ik vorige week gaf op een socialmediaworkshop in Avignon (pdf). De cijfers zijn gebaseerd op tweets van februari 2011.